Kaygı, hayatın olağan bir parçasıdır. Bir sınav öncesinde hissettiğiniz gerginlik, önemli bir toplantı öncesinde yaşadığınız tedirginlik — bunlar sağlıklı ve işlevsel kaygı biçimleridir. Ancak kaygı, günlük yaşamı sekteye uğratacak düzeye ulaştığında, bir kaygı bozukluğundan söz etmek gerekir.

Kaygı bozukluğu, tehdidin gerçek büyüklüğüyle orantısız, sürekli ve kontrol edilmesi güç bir kaygı halidir. Türkiye'de her 5 kişiden 1'i yaşamının bir döneminde kaygı bozukluğu yaşamaktadır. En sık görülen türleri şunlardır:

• Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB): Birden fazla konuda sürekli, aşırı endişe
• Panik Bozukluğu: Ani, yoğun korku atakları ve bunların tekrarlayacağına dair kaygı
• Sosyal Anksiyete Bozukluğu: Sosyal ortamlarda yargılanma korkusu
• Özgül Fobiler: Belirli nesne veya durumlara karşı yoğun korku

Kaygı bozukluğu hem zihinsel hem de bedensel belirtilerle kendini gösterir:

Zihinsel belirtiler:

• Sürekli "ya olursa" düşünceleri
• Felakete odaklanma eğilimi (felaketleştirme)
• Konsantrasyon güçlüğü
• Uyku sorunları

Bedensel belirtiler:

• Çarpıntı, nefes darlığı
• Kas gerginliği, baş ağrısı
• Mide bulantısı, sindirim sorunları
• Terleme, titreme

BDT, kaygı bozukluklarının tedavisinde altın standart olarak kabul edilen, en kapsamlı araştırma desteğine sahip terapi yaklaşımıdır. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Psikoloji Derneği başta olmak üzere pek çok uluslararası kuruluş BDT'yi birinci basamak tedavi olarak önermektedir.

BDT'nin temel varsayımı şudur: Duygularımız, düşüncelerimiz ve davranışlarımız birbirini etkiler. Kaygı bozukluğunda bu döngü şöyle işler:

BDT bu kısır döngüyü birkaç temel teknikle kırar:

Kaygıyı besleyen otomatik düşünceler sorgulanır. "Toplantıda aptal görüneceğim" düşüncesi için şu sorular sorulur:

• Bu düşünceyi destekleyen kanıtlar neler?
• Bu düşünceye karşı kanıtlar neler?
• En kötü senaryo gerçekleşse ne olur? Bununla başa çıkabilir miyim?

Kaçınılan durumlarla kademeli olarak yüzleşmek, kaygının zamanla azalmasını sağlar. Bu süreç terapist eşliğinde, güvenli bir şekilde planlanır.

Bedensel kaygı belirtilerini yönetmek için diyafragmatik nefes, progresif kas gevşemesi gibi teknikler öğretilir.

Kaygı bozukluğu için BDT genellikle 12-20 seans sürer. Her seans 50 dakikadır. Süreç şu aşamalardan oluşur:

1. Değerlendirme: Kaygının türü, şiddeti ve tetikleyicileri belirlenir
2. Psikoeğitim: Kaygının nasıl çalıştığı açıklanır
3. Beceri kazanımı: Bilişsel ve davranışsal teknikler öğretilir
4. Uygulama: Teknikler günlük hayata entegre edilir
5. Pekiştirme: Kazanımlar güçlendirilir, nüks önleme planı yapılır

Aşağıdaki durumlardan birini yaşıyorsanız profesyonel destek almanın zamanı gelmiş olabilir:

• Kaygı, iş veya okul performansınızı olumsuz etkiliyor
• Sosyal ilişkilerinizden uzaklaşıyorsunuz
• Kaygıyı yönetmek için alkol veya madde kullanıyorsunuz
• Uyku sorunları kronik hale geldi
• Kaygı atakları günlük rutininizi bozuyor

Kaygı bozukluğu, doğru tedaviyle büyük ölçüde yönetilebilir ve iyileştirilebilir bir durumdur. BDT ile çalışmak, yalnızca belirtileri hafifletmekle kalmaz; kaygıyla başa çıkma becerilerini kalıcı olarak kazandırır.

Kaygı bozukluğu veya BDT hakkında daha fazla bilgi almak ya da randevu oluşturmak için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.